Wanneer we spreken van een zalmschouw bedoelen we eigenlijk een drijverschuit. De eerste ijzeren schepen verschenen in het begin van de 20ste eeuw.. Dit waren de 'Puttershoekers', herkenbaar aan de constructiewijze van de huidgangen. Deze waren namelijk niet over elkaar, maar tegen elkaar aan gelegd, waarna over de aldus gevormde naad een strip werd geklonken. Na de Puttershoekers kwamen de Bergenaars die in Geertruidenberg werden gebouwd. Ongeveer terzelfdertijd verschenen de boten die 'aan den Bout' werden gemaakt bij Gebroeders Van der Hoff.

De zalmschouw, om deze aanduiding nu maar te gebruiken, werd dus aanvankelijk van hout, later uitsluitend van ijzer gebouwd; aanvankelijk zonder, later met bun. De vorm van het slanke, vloeiende achterschip hangt samen met de eisen van de visserij voor het gemakkelijk binnenhalen van het net. De rechtstandige achtersteven was om tweeërlei redenen gewenst, ten eerste omdat bij een schuine spiegel, zoals bij de schouw, het net onder deze spiegel zou komen en men dus diep zou moeten reiken om het te pakken. Een tweede reden was het gemakkelijk aan de grond kunnen zetten van de boot. Als de visser kort onder de wal een fuik wil lichten draait hij de achtersteven naar de wal, stapt met een been buitenboord, pakt met een hand de boot onder de klapmuts (dat is de driehoekige plaat achterin tussen steven en boorden) en tilt de steven op een kei van de krib of op een perkoenpaal. Onder zitten tegen het vlak vaak twee langsscheepse ijzers, zodat de boot 's winters zo nodig als slede kan dienen.

Het tuig is altijd een spriettuig zonder giek. Van de nok van de spriet loopt een lijn, een gaarde of 'gert', naar beneden, die bij het voor de wind zeilen wordt gebruikt. De fok reikt tot achter de mast, ongeveer tot de ophanghaak van het zwaard. Boven in de fok zat soms een loden kogel, zodat de fok, als de slipsteek van de kikker was losgetrokken, snel naar beneden viel. De vissers voerden geen wimpel, die zou te snel stuk gaan bij het vele maststrijken. Zowel de zwaarden als het roer worden scheep gehaald wanneer het net wordt binnengehaald. De zwaarden hangen gewoonlijk met een oogbout om een haak op het opboeisel. De schuurlijst dient als strijkklamp. Voor het makkelijk binnenhalen van het roer zit daarin ongeveer halverwege een opening, die als handgreep dienst doet. De zalmschouw heeft de reputatie van grote zeewaardigheid. Dit was voor de vissers uiteraard een vereiste, omdat zij zich niet konden permitteren om voor een buitje binnen te blijven. Het zeiloppervlak is aan de kleine kant en bij gebruik als jacht kan een groter zeil worden gevoerd. Dan is het echter gewenst de lage achterboorden wat op te boeien, omdat bij harde wind een zalmschouw anders over deze boorden licht zou vollopen.

Zoo zag ik een zalmschouw in den „Waterkampioen" van 9 dezer betiteld. Inderdaad is dit scheepje door haar tuigage, haar vormen en haar huik een merkwaardig vaartuig. De zalmschouw komt voor op de beneden rivieren, zooals de Oude Maas, Merwede, Bergsche Maas en Hollandsch Diep. De naam duidt reeds aan, dat deze schepen gebruikt worden voor de zalmvisscherij. De afmetingen van het schip zijn: lengte ca. 6 m en breedte ca. 1.8o m, terwijl de diepgang ca. 3o cm be-draagt. Als tuigage voeren zij een fok en een sprietzeil. Opmerkelijk is dat de mast voorover strijkt en dat hij geen wanten bezit.
Het is een platbodemvaartuig met een kleine bun. De voorsteven lijkt op die van de Beyerlandsche schouw, maar geheel verschillend met al de overige schouwen is de verticale achtersteven. De huik, die vast op het boeisel van het voorschip is bevestigd, wordt bij het roeien of zeilen neergeslagen. Bij het visschen dient hij als schuilplaats tegen den kouden nachtwind. Gedurende de lange uren, die de visschers daar 's nachts onder verblijven, wachtend tot er een zalmpje in hun net zwemt, warmen zij zich bij het kacheltje, dat zich ook onder de huik bevindt. Een enkele maal wordt hun geduld wel eens beloond met de vangst van een steur.
De scheepjes worden de laatste jaren vrijwel uitsluitend van ijzer gebouwd. Het zijn bijzonder goede zeilvaartuigen, maar ook als roeivaartuig voldoen zij goed. Dat men deze vaartuigen niet meer als jacht gebruikt is te verwonderen, daar zij vooral op ruw water, zooals het Hollandsch Diep en het Haringvliet, zeer vertrouwd zijn.
Utrecht, R. van Reedt Dortland