De winnaars van de W.H. de Vosprijs op een rij

De heren Dr. J.H. de Vos te Bergen op Zoom en A.J. de Vos te Strijen, overwegende, dat hun vader, de Heer W.H. de Vos, overleden 15 juli 1957, steeds de bevordering van de belangstelling en de waardering voor het Ronde en Platbodemjacht heeft nagestreefd en zich het zorgvuldig onderhoud van zijn Lemsteraak 'Onrust' tot taak heeft gesteld, besluiten aan de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten een wisselprijs ter beschikking te stellen, waarvoor de navolgende bepalingen gelden:

Artikel 1 De prijs draagt de naam "W.H. de Vos-prijs" en bestaat uit een zilveren model van de "ONRUST".
Artikel 2 De prijs is eigendom der Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten.
Artikel 3 De prijs zal periodiek, met tussenruimten van tenminste één jaar, worden toegekend aan diegene der "Vrienden van het Ronde en Platbodemjacht", die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor het door genoemde Stichting nagestreefde doel, dan wel blijk heeft gegeven van uitermate grote zorg en toewijding bij het onderhoud en de instandhouding van zijn jacht. Het bestuur van de Stichting bepaalt telkenmale het tijdstip waarop de toekenning zal plaatsvinden.
Artikel 4 Het bestuur der Stichting zal telkenmale tijdig de naam van degene der "Vrienden", die naar zijn mening voor toekenning van de prijs in aanmerking komt, ter kennis brengen van de Heren Dr. J.H. en A.J. de Vos voornoemd, en hun akkoordverklaring verzoeken.
Artikel 5 De uitreiking der prijs zal geschieden door de voorzitter der Stichting, of, bij diens ontstentenis, door een der andere Bestuursleden, op een der gebruikelijke reünies van de "Vrienden van het Ronde en Platbodemjacht".
Artikel 6 Degene aan wie de prijs is toegekend, dient een bewijs van ontvangst te tekenen en behoudt de prijs in zijn bezit tot aan het tijdstip der daaropvolgende uitreiking, met dien verstande dat hij een maand voor genoemd tijdstip de prijs uit eigener beweging dan wel op eerste opvordering aangetekend zal toezenden aan het secretariaat der Stichting.
Artikel 7 Degene aan wie de prijs wordt uitgereikt ontvangt tevens een metalen plaatje met de inscriptie: "W.H. de Vos-prijs uitgereikt in 19.." ter bevestiging in zijn jacht, dan wel een op andere wijze uitgevoerd blijvend aandenken aan de toekenning van deze prijs.
Artikel 8 De Stichting draagt zorg voor een behoorlijke verzekering van de prijs tegen diefstal, brand en beschadiging.

Ondertekend door: Dr. J.H. de Vos, A.J.de Vos, C.J.W. van Waning
1958

De in 1915 gebouwde aak ‘De Onrust’, genoemd naar een Zeeuwse zandplaat, is de laatste van een serie van vier aken met vrijwel gelijke afmetingen. Deze aken hadden een zeer goede naam opgebouwd bij jachteigenaren. Het lijnenplan van ‘De Onrust’ stond daarom model bij de bouw van ‘De Groene Draeck’ voor HKH prinses Beatrix. 

De winterreünie werd het officiële afscheid van Mr. Dr. T. Huitema en de heer H.G. van Slooten.
De huldigingstoespraken vormden het hoogtepunt van deze bijeenkomst, waarvoor de belangstelling van onze vrienden overweldigend groot was. Helaas was het zelfs nodig geweest sommige vrienden teleur te stellen, ook wel door te late aanmelding, maar aan de andere kant was er een duidelijke ruimtelijke beperking.
Het stond echter van tevoren als een paal boven het Friese water, dat het afscheid van beide bestuursleden, in de Friese stad Sneek, waar de Stichting was opgericht, diende te worden gehouden.

Het gebruikelijke diner, ditmaal in het restaurant van het Dolfinarium, gaf de voorzitter de gelegenheid zijn voorganger het ere-bestuurslid Huitema te verrassen met de W.H. de Vos prijs.

• dat gedurende het 112-jarig bestaan van zijn werf drie opvolgende generaties van het scheepsbouwersgeslacht Brandsma hebben bijgedragen aan de totstandkoming en restauraties van vele houten ronde en platbodemjachten en dat Bein Brandsma als derde generatie hierin een belangrijke bijdrage heeft geleverd en daarmee de continuïteit van de jachtwerf heeft bestendigd;
• dat in deze periode vanaf 1974 onder zijn leiding vele belangrijke restauraties hebben plaatsgevonden van Vollenhovense bollen, Boeiers, Friese jachten, Tjotters, Friese zeilschouwen en Staverse jollen;
• dat in deze periode onder zijn leiding naast diverse andere typen houten schepen, vele ronde en platbodemschepen zoals Friese jachten, Friese zeilschouwen en ook twee Vollenhovense bollen zijn werf hebben verlaten;
• dat in deze periode diverse ronde en platbodemschepen als tjalken, Lemsteraken en hoogaarzen op zijn werf zijn ingetimmerd, dan wel van nieuwe rondhouten, zwaarden en roeren voorzien;
• dat hij in deze periode vele eigenaren van schepen op zijn eigen kundige wijze bij hun voorgenomen restauraties met raad en daad ter zijde heeft gestaan, zodat deze restauraties op historisch verantwoorde wijze konden plaatsvinden;
• dat hij bij de restauraties en nieuwbouw steeds heeft geprobeerd innovatief en vernieuwend bezig te zijn, met toch een historisch verantwoord resultaat;
• dat hij met dit alles een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de doelstellingen van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten.

De Stichting feliciteert Bein Brandsma van harte met deze prijs.

• dat gedurende het 40-jarig bestaan van de werf Pier Piersma, Pier als oprichter en eigenaar heeft bijgedragen aan de totstandkoming en restauraties van vele houten ronde en platbodemjachten;
• dat in deze periode onder zijn leiding een 40-tal nieuwe tjotters, Friese jachten en Staverse jollen zijn werf hebben verlaten;
• dat in deze periode vanaf 1970 onder zijn leiding vele belangrijke restauraties hebben plaatsgevonden van beeldbepalende houten ronde en platbodemschepen;
• dat hij in deze periode vele eigenaren van schepen op zijn eigen kundige wijze bij hun voorgenomen restauraties met raad en daad ter zijde heeft gestaan, zodat deze restauraties op historisch verantwoorde wijze konden plaatsvinden;
• dat hij bij de nieuwbouw en restauraties steeds heeft geprobeerd innovatief en vernieuwend bezig te zijn, met toch een cultuur historisch verantwoord resultaat;
• dat zijn naam onvoorwaardelijk is verbonden met de houten scheepsbouw in Friesland en hij zich daarvan doorlopend een groot ambassadeur toont;
• dat hij al vele jaren een ondersteunende thuisbasis biedt aan de Regionale Friese Reünie;
• dat hij met dit alles een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de doelstellingen van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten.

De Stichting feliciteert Pier Piersma van harte met deze prijs.

• dat vanaf 1983 de Regionale Stichting de Enterse Zomp zich heeft ingespannen om de geschiedenis van de Enterse Zomp onder de aandacht te brengen van een breed publiek;
• dat zij alles wat daarmee samenhangt levend houdt en zoveel mogelijk toont aan onze en komende generaties;
• nadat de laatste Zomp door een granaat in het openluchtmuseum in Arnhem in 1944 is verwoest, is in opdracht van Stichting in 1986 de 'Regt door Zee', op de werf van Wildeboer in Giethoorn gebouwd en hebben we deze onlangs met plaquettenummer 2154 mogen inschrijven in het Stamboek;

• Omdat hij al op jonge leeftijd zijn hart aan rond en platbodemjachten heeft verpand;
• Omdat hij de historische visaak ‘de Hekse’ en daarnaast het iets jongere boatsje ‘Rûzer’ al weer jaren samen met zijn vrouw verzorgt en zeilt;
• Omdat hij sinds halverwege de jaren-90 al betrokken is bij allerlei activiteiten op het gebied van Ronde- en Platbodemjachten;
• Omdat Peter Tolsma vanaf 1997 tot 2006 veel werk heeft verzet als vicevoorzitter van de SSRP en het laatste jaar als interim-voorzitter;
• Omdat hij daarna zitting heeft genomen in de Criterium Commissie en een jaar later ook voorzitter en coördinator is geworden van deze Commissie;
• Omdat hij in 1997 betrokken is geweest bij de totstandkoming van één van de standaardwerken van Vermeer ‘Tjotters en Boatjes’ en daarna co-auteur is geweest van het daarop volgende standaardwerk ‘de Boeier’;
• Omdat hij met veel kennis van zaken diverse publicaties, onder andere in de Spiegel der Zeilvaart op zijn naam heeft staan;
• Omdat hij in 2009 een prachtig boek over het Friese jacht ‘Lytse Bever’ heeft geschreven;
• Omdat hij er de laatste jaren er mede voor heeft gezorgd dat alle rumoer rond de bouw van en het wedstrijdvaren met grote Lemsteraken in een rustiger vaarwater is gekomen;
• Omdat hij in het kader daarvan de criteria met betrekking tot het ontwerp en uitvoering van deze schepen in samenspraak met ontwerpers en bouwers behoorlijk heeft aangescherpt;
• Omdat hij als laatste wapenfeit meegewerkt heeft aan het standaardwerk ‘De Lemsteraak’;
• Omdat hij met dit alles een bijdrage van niet te schatten betekenis heeft geleverd en nog steeds levert aan de doelstellingen van het Stamboek, waarvoor het bestuur hem zeer erkentelijk is en op deze wijze de unieke verbintenis met het Stamboek wil benadrukken.

• Peter Schouten werkt vanuit de gedachte dat de historie van onze Ronde en Platbodemjachten mede bepalend is, hoe nu om te gaan met restauraties en (ver)nieuwbouw. De basis daarvoor is gelegd rond zijn twaalf jarige leeftijd, tijdens zijn jeugd in de nabijheid van zijn onvergetelijke leermeester Piet Dekker.
• Omdat traditioneel werken uitstekend bij hem past. Zijn werf ademt die sfeer ook. Zijn uitgangspunt is, dat veel schepen door de jaren heen, heel erg goed hebben bewezen, dat deze met goed onderhoud en vakkundige restauraties tijden kunnen blijven varen.
• Omdat Peter Schouten op deze manier al meer dan 30 jaar op zijn eigen werf in Kortenhoef een belangrijke bijdrage levert aan het behoud van onze Ronde en Platbodemvloot.
• Omdat Peter daarnaast op diverse werven in Nederland werkzaamheden aan verschillende scheepstypes uitvoert of heeft uitgevoerd, van Friesland tot Zeeland, waardoor hij zichzelf een breed beeld heeft kunnen vormen van de Nederlandse Ronde en Platbodemvloot;
• Dat zijn interesse daar niet bij ophoudt en hij ook ontwikkelingen in het buitenland volgt, die weer belangrijk kunnen zijn voor zijn werkzaamheden hier;
• Peter een grote stempel heeft gedrukt op diverse grote restauraties van Zeeuwse schepen, vooral Hoogaarzen;
• Dat dit heeft geleid tot zijn huidige opdracht, het samen met een groep vrijwilligers het ‘vernieuwbouwen’ van de laatste Steekhengst in Nederland, de ‘Boreas’, waarvan het bedoeling is dat deze op 16 mei a.s. als herboren te water zal gaan.
• Omdat Peter met dit alles een bijdrage van niet in te schatten betekenis heeft geleverd en nog steeds levert aan de doelstellingen van het Stamboek, waarvoor het bestuur hem zeer erkentelijk is en op deze wijze de unieke verbintenis met het Stamboek wil benadrukken.

Aldus vastgesteld in de vergadering van het bestuur van de Stichting Ronde en Platbodemjachten te Werkendam in januari 2015.

Broek op Langedijk, zaterdag 28 maart 2015

• Omdat Alexander de Vos al op jonge leeftijd “besmet” is geraakt met het Ronde en Platbodemvirus;
• Hij al vanaf 1979 op 13 jarige leeftijd met veel plezier in het schip van zijn ouders de tjotter ’Ideaal’ (1922) zeilt, waarvoor hij in 1993 zelf de zorg overnam;
• Hij gaandeweg een heel boekwerk heeft geschreven over de geschiedenis van deze tjotter, wat als voorbeeld kan dienen voor historisch onderzoek van vele andere eigenaren;
• Dat hij van daaruit een heel archief heeft opgebouwd van historische schepen, waar velen tegenwoordig dankbaar in meedelen;
• Dat aan zijn “vloot” in 1996 ook de boeier ‘Vivo’ is toegevoegd, waaraan hij intussen al vele uren restauratiewerkzaamheden heeft uitgevoerd;
• Dat het bij het documenteren en restaureren van deze schepen niet is gebleven: in 2002 heeft Alexander het plan opgevat om een 19de -eeuwse werf te reconstrueren;
• Dat deze werf, “Klaas Hennepoel in Warmond” in 2014 inderdaad is geopend, waarna de ‘Vivo’ als eerste restauratieobject een plaats heeft gevonden in de nieuwe werfschuur;
• Dat tijdens de bouw en zeker daarna veel educatieve activiteiten op deze historisch gereconstrueerde werf worden ontplooid, waaraan Alexander zelf ook een grote bijdrage levert;
• Dat hij intussen ook op andere vlakken niet stil heeft gezeten. Alexander is jaren lid geweest van de restauratiecommissie van de (toen nog) FONV en dat hij in die hoedanigheden alle restauratieprojecten voor de Stichting heeft gevolgd en gedocumenteerd;
• Dat hij door dit alles een schat aan kennis heeft opgebouwd en deze absoluut niet voor zichzelf houdt. In de presentaties van de Stichting op papier en digitaal staat vaak zijn naam te lezen;
• Omdat Alexander met dit alles een bijdrage van niet in te schatten betekenis heeft geleverd en nog steeds levert aan de doelstellingen van het Stamboek, waarvoor het bestuur hem zeer erkentelijk is en op deze wijze de unieke verbintenis met het Stamboek wil benadrukken.

Aldus vastgesteld in de vergadering van het bestuur van de Stichting Ronde en Platbodemjachten te Workum in januari 2016.

Huizen, zaterdag  9 april 2016

• Omdat Jan Paul Loeff als zoon van de legendarische Ir. J. Loeff al op jonge leeftijd “besmet” is geraakt met het Ronde en Platbodemvirus;
• Hij al vanaf 1981 de zorg op zich heeft genomen van de door Huisman op de Ronduite gebouwde Vollenhovense bol ‘Goetzee’ en zich tot op heden uitstekend van deze zorg kwijt. Overigens is de naam ‘Goetzee’ de familienaam van zijn overgrootmoeder van vaders kant;
• Dat hij niet schroomt om zelf het gereedschap ter hand te nemen om grote restauraties aan zijn schip uit te voeren;
• Hij daarover diverse uitvoerige publicaties in onder andere de Spiegel der Zeilvaart op zijn naam heeft staan, die als voorbeeld en inspiratie kunnen dienen voor vele andere eigenaren;
• Dat hij een heel archief van zijn vader, oud-hoofdredacteur van de “Waterkampioen” in bezit heeft, waarop we als SSRP, bij het samenstellen van publicaties, nooit tevergeefs een beroep doen;
• Dat door zijn betrokkenheid bij de Vereniging van Eigenaren van Houten Huismanjachten ook andere eigenaren deelgenoot maakt van zijn ontdekkingen, observaties en ervaringen;
• Dat hij door dit alles een schat aan kennis heeft opgebouwd en deze absoluut niet voor zichzelf houdt;
• Jan Paul heeft met dit alles een bijdrage van niet in te schatten betekenis geleverd en draagt nog steeds bij aan de doelstellingen van het Stamboek, waarvoor het bestuur hem zeer erkentelijk is en op deze wijze de unieke verbintenis met het Stamboek wil benadrukken.

Aldus vastgesteld in de vergadering van het bestuur van de Stichting Ronde en Platbodemjachten te Wageningen 13 december 2016.

Ravenstein, zaterdag 25 maart 2017

Zo'n kleine twintig jaar geleden had orgelbouwer Evert Jan Timmerman, uit Ommen een droom. Hij wilde een eigen zeilboot bouwen. Met zoon Harmen, werkzaam in de bouw en woonachtig in Epe, begon hij aan dit project.
De keus viel uiteindelijk op het bouwen van een boeier. Met medewerking van het Zuiderzeemuseum werd een nauwkeurige ontwerptekening gemaakt op basis van de boeier ‘Sperwer’, een kunstwerk van Eeltje Holtrop van der Zee, gebouwd in 1886. De te bouwen boeier werd een meter korter om werk te besparen.
Er werden 2 stammen eikenhout uitgezocht in het Laarbos bij Ommen en het hout is een aantal jaren natuurlijk gedroogd. Eind september 2001 werd de kiel gelegd en startte de bouw.
Alle werkzaamheden zijn in eigen beheer uitgevoerd. Nagenoeg alle onderdelen van het schip en het beslag hebben ze zelf gemaakt. Dat vader en zoon trots waren op hun werk mag blijken uit het feit, dat veel van hun resultaten eerst een tijdje thuis op de schoorsteenmantel hebben gestaan, om er op die manier extra van te kunnen genieten.
Drie jaar voor de geplande tewaterlating overleed vader Timmerman plotseling. Een reden voor zoon Harmen om nog gedrevener de eindstreep te halen. Die werd in 2017 in Epe gehaald. De boeier was daar intussen voor de afbouw naartoe verhuisd. Bijna twintig jaar na de eerste plannen!
In 2017 is de ‘Uiltje’ zoals de boeier is genoemd, in Elburg te water gelaten. Mede dankzij de hulp van zijn goede vriend Eke van der Zee en goede adviezen en prachtige zeilgarderobe van zeilmaker Jan de Boer uit Akkrum, is het een prachtig zeilende boeier geworden. Ze is met plaquettenummer 2277 ingeschreven in het Stamboek.
Een sieraad voor onze vloot van Ronde en Platbodemjachten, mede ter nagedachtenis aan grote scheepsbouwers uit het verleden.

Harmen heeft met dit alles een bijdrage van niet in te schatten betekenis geleverd en draagt met zijn prachtige, zelfgebouwde boeier bij aan de doelstellingen van het Stamboek, waarvoor het bestuur hem zeer erkentelijk is en op deze wijze de unieke verbintenis met het Stamboek wil benadrukken.

Aldus vastgesteld in de vergadering van het bestuur van de Stichting Ronde en Platbodemjachten te Maarn 19 september 2017.

Rotterdam, zaterdag 10 maart 2018

Een der bekendste ronde jachten van Nederland is de boeier 'Friso', die in Friesland in de vaart is als Statenjacht. Het Statenjacht draagt de naam van de stamvader der Friezen. Met recht, want het is een puur Fries schip. In 1893 gebouwd op een Friese werf in opdracht van Baron van Harinxma thoe Slooten, Commissaris der Koningin van de provincie Friesland. Deze heeft tot 1937 zorg gedragen voor de boeier. Het schip werd verkocht en later in 1944 werd ze "slachtoffer" van een brand, die bijna het definitieve einde van de 'Friso' betekende. Maar gelukkig ontfermden de Gebr. Kok in Muiden zich over de restanten en zij zorgden er voor dat de 'Friso' in al haar glorie na een aantal jaren een nieuwe eigenaar kreeg. Intussen was de belangstelling voor het ronde jacht sterk toegenomen, mede door de instelling van de Stamboekcommissie voor Friese Ronde Jachten van het Fries Scheepvaartmuseum te Sneek. Dit resulteerde erin dat onder auspiciën van de Kon. Zeilvereniging Oostergoo in 1953 een reünie werd belegd van Friese Ronde Jachten. Bij die reünie keerde het Commissarisjacht voor het eerst sedert jaren weer naar Friesland terug. Van de verzamelde schepen was het de grootste en het trok aller belangstelling. Omdat geruchten de ronde deden dat de boeier mogelijk naar het buitenland verkocht zou worden, werd de zogenoemde Boeiercommissie in het leven geroepen, die tot taak kreeg te trachten de 'Friso' weer naar Friesland terug te halen als Statenjacht. Dat is nu 65 jaar geleden en de rest van de geschiedenis is wijd en zijd bekend.
De 'Friso' werd op 22 mei 1954 aan de provincie geschonken en sindsdien toont deze zich een waardig eigenaar van dit prachtig Fries Erfgoed. Het schip wordt perfect onderhouden en presenteert zich bij vele gelegenheden in Friesland, maar ook daarbuiten. Veel gasten hebben al van haar genoten. Een fraaie vertegenwoordiger en groot ambassadeur van onze nog bestaande vloot van houten Ronde en Platbodemjachten. Dit alles mogelijk gemaakt door een betrokken College van Gedeputeerde Staten van Friesland.

De familie Grapperhaus kocht de Lemsteraak ‘Salamander’ in oktober 2015 van de familie Stofberg, van de gelijknamige Jachtwerf in Enkhuizen.
De ‘Salamander’ is een van de vier 15 meter jachten - daarom vroeger boeiers genoemd - die tussen 1911 en 1915 bij De Boer in Lemmer van stapel liepen. Het schip was al ruim 30 jaar dringend toe aan een restauratie, de reden waarom Stofberg de aak in 1984 kocht en daarmee haar voortbestaan verzekerde.

In de jubileumuitgave van SSRP 50 jaar als bijlage van de Spiegel der Zeilvaart in 2005 is een interview met Robin opgenomen:
Na jaren zeilervaring in diverse Friese Ronde jachten is Robin zijn ideale Friese jacht gaan tekenen. Diverse ontwerpen werden in het groot op de muur geplakt. Elke keer in het voorbijlopen beoordeelde hij ze en bracht hier en daar veranderingen aan. Voor hem de gewoonste zaak van de wereld als jarenlang professioneel ontwerper, waar hij mee tekende en rekende aan diverse megajachten. Begin jaren-2000 ging Jeroen van der Wind bij Bein Brandsma langs: ik wil dat jij een Fries jacht voor mij bouwt! Bein accepteerde de opdracht, maar onder de voorwaarde dat Robin het jacht zou tekenen. Zo ontstond een uniek driemanschap, de tekenaar, de bouwer en de toekomstige eigenaar. Robin’s tekeningen waren het begin, een afgeleid halfmodel lieten de lijnen zien en een (modern) computermodel completeerde de uitwerking van de ideeën. De lijnen moeten vloeiend stroken, dat is het ultieme doel, maar je werkt bij de bouw wel met hout; een natuurlijk materiaal met soms een eigen wil. Dat moet je proberen in die vorm te krijgen die jij voor ogen hebt. Daar komt vakmanschap bij om de hoek kijken. Het samenspel tussen ontwerper en bouwer. Nadat Robin het definitieve lijnenplan had gemaakt, Bein de spanten volgens tekening had opgesteld, werden samen alle gangen uitgestrookt. Praktisch alles klopte, alleen in kop en kont werden handmatig nog een aantal correcties doorgevoerd naar tevredenheid van iedereen. Robin is heel duidelijk over de vorm van een schip. Hij vindt dat de vorm moet intrigeren. Moet uitnodigen, zelfs dwingen tot het steeds weer opnieuw kijken. Een prachtig, vloeiend gelijnd schip spreekt tot de verbeelding. En wat mooi is kan ook snel zijn. Dat heeft de praktijk al vaker uitgewezen.
De tjotter 'Noorderling' van Robin op de website van de SSRP

De laatste paar honderd jaar zijn er honderden kleine zeilende werkbootjes gebouwd op vele kleine werfjes. Natuurlijk in hout, maar vanaf 1900 ook in ijzer. Ze werden niet alleen voor het werk gebouwd, maar ook voor het plezier. Helaas zijn vooral van de ijzeren scheepjes weinig overgebleven.

Henk van der Meulen stamt uit een illustere familie van Friese scheepsbouwers, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1880. Het verhaal van de werf begint in Joure. Later, in het geboortejaar van Henk, verhuisde de werf naar de Woudvaart in Sneek. Henk groeide dus op tussen de dwars- en langshelling van de werf, die destijds alleen nog per pont bereikbaar was. Toen de werf in 1978 ook over de weg bereikbaar was, gaf dat de werf een nieuwe impuls.