Het is begrijpelijk dat Kroese daarbij teruggreep op de kleinere Vollenhovense schuit. Hij bouwde voor f 250.- een schip van ongeveer 21 voet lengte, 6 voet breedte en 4 voet diepte(holte). Deze 'visaak', volgens het papier dat de afrekening vermeldt, werd op 20 april 1902 in dank aanvaard en bleek een waakzaam, goed zeilend scheepje te zijn. In 1904 werd er nog net zo één gebouwd voor de lichtwachter van Kraggenburg voor een vlotte verbinding met de wal. Er bleek vraag naar deze Vollenhovense bol te zijn, die kleiner was dan de bestaande schuiten en botters, maar die niettemin van lieverlee toch groter werd tot een meter of tien.
Deze Vollenhovense bol heeft een vlak dat overeenstemt met dat van de schuit en zo goed als geheel vlak is. Het is sigaarvormig met een sterke ronding van voren. Doordat de huidgangen hierop aansluiten wordt de kop breed en rond. De zeeg is niet als bij een botter sterk oplopend naar voren, doch vlakker als bij een schuit. De steven is echter gebogen en loopt uit in een punt, zoals wij die kennen van de botter en waarvan de raaklijn loodrecht op het water staat. Door de vlakke zeeg is de steven lang zo hoog niet als in verhouding van de grootte bij een botter; hij komt niet hoger dan de rechte steven van de schuit gedaan zou hebben. Het achterschip is dat van de schuit, hetgeen ook geldt voor het roer, waarvan de rug meestal terugkomt, zodat de breedte op de waterlijn lang niet zo groot is ten opzichte van de kop, als dit bij de botter het geval is. Het is merkwaardig dat de bollen van deze werf zo breed zijn in tegenstelling met de Vollenhovense schuiten, die juist vrij slank van bouw waren.
De valse steven, de zogenaamde beer, snars of snoes, kwam aan stuurboordzijde tegen de echte stevenen daartussen de rol voor de ankertros. Ook vertoont de Vollenhovense bol de voor de schuit kenmerkende uitholling waarmee de boei seis van de beretanden met een neerwaartse bocht in de stevenuitlopen. De beretanden zelf ontbreken echter. De ontwikkeling uit de schuit, terwijl met een schuinoog naar de botter werd gekeken, is evident. Bij de bouw van een bol komt boven over de koppen van de inhouten en erop ingelaten van voor naar achter een stevige balk, de draam. Vóór de mast werd tegen de binnenkant van deze draam een 5 centimeter dikke 'ingebrande' plank aangebracht, waarop in inkepingen de dekbalkjes lagen. De plechtdelen lagen over de dekbalkjes en draam heen tot aan de buitenkant van de huid. Daarbovenop staan aan de binnenzijde de bovendraam (met pennen door het dek heen op de onderdraam bevestigd) en aan de buitenzijde het dekboord of boeisel, welke beide ook weer van voor tot achter doorlopen. Hierover heen een potdeksel, dat de naad tussen beide delen afsluit. Dit boeisel vormde zo een hechte constructie en een waardevol verband voor het gehele schip. Een en ander precies als bij de Vollenhovense schuit. Het dek steekt dus bij deze schepen door het opboeisel naar buiten, zulks in tegenstelling met bijvoorbeeld de botter, waar het dek van buiten nièt te zien is.
In navolging van de Vollenhovense werf ging ook de werf van Snoek in Blokzijl de bol bouwen. Bij deze schepen, die zwaar van model waren, liep het boeisel normaal in de steven als bij een botter, terwijl naast de beer ook beretanden aangebracht werden. Zoveel hoofden zoveel zinnen is buiten kijf van toepassing op de bouw van de vissersschepen in ons land, en het is dus niet te verwonderen dat, toen naast Snoek uit Blokzijl, ook Huisman van Ronduite, Wanneperveen, bollen ging bouwen, er wederom een soort bol ontstond met enkele voor die werf karakteristieke kenmerken. De punterbouwer, die Huisman van oorsprong was, maakte aanvankelijk schepen met een te veel weggesneden achterschip, waardoor deze bollen slecht door de wind gingen. Op de Vollenhovense werf werden er daarom ook verscheidene van een extra stuk doodhout voorzien tussen de eigenlijke steven en het roer, waarbij ook het laatste uiteraard iets veranderd moest worden. De oude Huisman heeft dit gebrek later verbeterd en zo ontstond een uitstekend zeilende bol van een iets slanker en verfijnder type. Doordat deze werf zich bovendien op de jachtbouw ging toeleggen werd de afwerking ook steeds fraaier. Er groeide zo, na de vissersschepen, een serie van vier jachten. Bij deze schepen ontbreekt weer de uitholling van de boeisels en de beer, terwijl wel beretanden aanwezig zijn. Deze vier jachten zijn de Jarro (vroeger Riepel) gebouwd in 1921, De Vrouw Lucia, in 1926/27 op dezelfde mallen gebouwd, de Goetzee gebouwd in de winter 1939/40 (zie de Waterkampioen 1950, pagina 161 en volgende) en ten slotte volgde in 1954 de Njord. Waarschijnlijk is de Njord, die inmiddels naar Engeland is verkocht, de laatste houten Vollenhovense bol. De werven in Vollenhove en Blokzijl bestaan immers niet meer en de werf in Wanneperveen is verplaatst en op staalbouw overgegaan. In toenemende mate worden thans op andere werven Vollenhovense bollen in staal als jacht gebouwd.

Wil het feit, dat die stabiliteitscurve tot voorbij de negentig graden reikt, zeggen dat zo'n bolletje onkenterbaar is? Dat is niet het geval. Platbodems zijn in principe kenter-bare schepen omdat de vormstabiliteit overweegt in tegenstelling tot sommige scherpe jachten die vanwege een diepe zware kiel zich altijd weer oprichten, zelfs al zouden ze helemaal ronddraaien zoals op zee bij stormweer herhaaldelijk is voorgekomen.
Ook deze 8.50 meter Vollenhovense bol is dus kenterbaar, al was het alleen maar omdat het schip zou vollopen als het plat op het water ligt. Een tweede reden daarvoor is dat de curve slechts de statische stabiliteit weergeeft, dat wil zeggen: in een situatie met vlak water en zonder dat het schip zelf in beweging is. Wat tijdens het varen geldt is de dynamische stabiliteit met (soms hoge) golven en een (soms wild) bewegend schip. In zo'n situatie zou het schip tijdens een windstoot en tijdens een ongelukkig golfpatroon veel verder kunnen doorzwaaien dan die negentig graden. Ik ga hier zo uitvoerig op in om te voorkomen dat watersporters uit de getoonde curve een verkeerde conclusie zouden trekken tot schade van hun veiligheid.
Ik heb het elders al gezegd: platbodems verlangen dat bij zo'n 20 graden helling een rif wordt gestoken. Dat is uiteraard slechts een benadering, die voor het ene schip wat meer en voor het andere wat minder kan zijn. Doet men dat, dan bereikt men twee dingen. In de eerste plaats houdt men een handelbaar schip en in de tweede plaats houdt men voldoende marge voor een veilige dynamische stabiliteit.
Bollen worden, net als vele andere jachten, loefgieriger als het harder gaat waaien. Zou het rif in de fok worden gestoken en niet in het grootzeil, dan zou het zeilpunt (het zwaartepunt van het zeiloppervlak) zich naar achter verplaatsen en zou de loefgierigheid nog groter worden. Een platbodem die door de harde wind al loefgierig is geworden kan dan met recht bijna onhandelbaar worden. Het rif moet worden gestoken in het grootzeil wil men een goed zeilevenwicht bewaren. Voor het tweede rif geldt meestal hetzelfde. Men ziet deze bolletjes bij harde wind dan ook zeilen met twee reven in het grootzeil en ongereefde fok. Het hier geschetste beeld is slechts een gemiddelde. Er zijn schepen waarvoor deze regel niet opgaat; schepen zijn individuen met een eigen wil en karakter, net als mensen. Er moet overigens worden bedacht dat door het goed vlak trekken van het grootzeil de fase van het reven aanmerkelijk kan worden uitgesteld. Een vlak grootzeil scheelt een rif zegt men wel. Dat vlak trekken gebeurt met een talie op de schoothoek ofwel met een lier die op de giek is gemonteerd. Omgekeerd is het uiteraard zo dat bij het afzwakken van de wind de talie moet worden gevierd, want bij weinig wind is een boller grootzeil gewenst.

De botter laat zich niet zo maar verkleinen
Vader Kroese deed de botvisser het voorstel een klein scheepje voor hem te bouwen met een vaste plecht, waarin dus een verblijfje, zij het dan ook wat bekrompen, gemaakt kon worden. Het was in deze tijd, dat vader Kroese soms flinke schuiten bouwde, terwijl ook botters van deze werf afkwamen. Instinctief heeft de oude Kroese aangevoeld, dat een botter niet zo maar tot een meter of zes te verkleinen is en daarom probeerde hij iets nieuws. A. Kok van de scheepswerf in Huizen heeft in 1936 ook geprobeerd de botter te verkleinen. Zijn eerste poging daartoe was de 9 meter lange 'Wijthe II', die m.i. geen succes was. De volgende poging was 'De Jonge Evert' in 1940, gebouwd voor Dr. Bon in Aalsmeer. Dit schip werd later verkocht naar Kampen en heette toen De Jonge Jaap. Met een lengte van 10.33 m was dit een geslaagde poging. In 1946 volgde in de rij van kleine botters van deze werf, na enkele exemplaren van 11 m, de tegenwoordige 'Kleine Beer' van de heer Terwee met een lengte van 9.20 m, eveneens een succes. Een duidelijk voorbeeld van een geleidelijk proberen.

Visaak - Vollenhovense bol
Het is de vraag of de botter verder verkleind kan worden met behoud van lijn en eigenschappen. De kleinere 'Jan Abels' is m.i. al te veel af­wijkend en bovendien van staal. Het is begrijpelijk, dat vader Kroese teruggreep op de kleinere Vollenhovense schuit. Hij bouwde voor f 250,- een schip van ongeveer 21 voet lengte, 6 voet breedte en 4 voet diepte (holte). Deze „visaak", volgens het papier dat de afrekening vermeldt, werd op 20 april 1902 in dank aanvaard en bleek een waakzaam, goed zeilend, scheepje te zijn, In 1904 werd er nog net zo een gebouwd voor de lichtwachter van Kraggenburg voor een vlotte verbinding met de wal. Er bleek vraag naar deze Vollenhovense bol te zijn, die kleiner was dan de bestaande schuiten en botters, maar die niettemin van lieverlee toch groter werd tot een meter of tien.

De vissers waren met drie man aan boord en sliepen op een brede, dwarsscheepse kooi in het vooronder (een dergelijke kooi is ook in de meeste, thans varende Enkhuizer bollen aanwezig). In dit vooronder bevond zich daarnaast nog een kachel.
De kuip lag dan vol met zo'n vijfenveertig tot vijftig ansjovisnetten, elk voorzien van de bijbehorende ankers van veertig pond, bakens en een twintig vadem touw! Na een goede vangst kwamen er nog eens zo'n zeventigduizend stuks ansjovis bij, die, naar het verhaal van een oude visser, aanvankelijk stuk voor stuk werden geteld, voordat ze op de afslag werd afgeleverd.

De stalen Enkhuizer bollen

De heer Gipon vertelde mij het volgende verhaal - en daarmee komen we al weer een stap dichter bij de stalen Enkhuizer bollen, die centraal staan in deze beschrijving: In het begin van de dertiger jaren kocht Hein Kersken jr. (een zwager van de heer Gipon) een Wieringer bol. Het schip lag als een afgedankt vissersschip in de haven van Muiden te koop. Hoewel het houtwerk nog goed was, was deze bol reeds in z'n doodshemd (in het ijzer) gezet. Hein Kersken kocht het schip om het als pleziervaartuig te gebruiken. Hij liet daartoe de visbun droogmaken en de trog verwijderen, terwijl de deken werd doorgetrokken. De droge bun werd gevuld met betonstukken ter vervanging van het bunwater.
Deze Wieringer bol had een lengte van ca. 7,50 meter en een breedte van ca. 3,00 meter. Het zeiloppervlak was circa. 30 vierkante meter en betrof een grootzeil en een fok. Hoewel de bol oorspronkelijk geen beretanden had, heeft Hein Kersken deze er wel op aangebracht, zoals uit de afbeeldingen blijkt. Het was een lust om met deze Wieringer bol te zeilen. Naar aanleiding van het bezit van deze Wieringer bol door zijn zoon, tekende H. Kersken sr. een Wieringer bol van 8,00 meter lengte en 3.20 meter breedte. De tekeningen hiervan zijn onder nummer 33 gepubliceerd in het boek 'Hollandse jachten van de toekomst' van H. Kersken sr.. De huidige eigenaren zullen in de afbeeldingen van de Wieringer bol van Hein Kersken jr. onmiddellijk de lijnen van hun eigen Enkhuizer bol herkennen.
In het begin van de zestiger jaren zocht Jan Kooijman een ontwerp voor een kleine platbodem met 'ronde' vormen. Gesprekken met de heer Gipon leidden tot een Enkhuizer bol van 7,00 meter. Het eerste schip was de 'Cadans', dat voor het eerst werd geëxposeerd op de Hiswa in 1965. In 'De Waterkampioen', d.d. 14 april 1965, staat ondermeer het volgende over de 'Cadans' vermeld: "Dit bolletje demonstreerde duidelijk de grote kracht (de enorme ruimte in de breedte binnen) en de zwakte (het gebrek aan stahoogte) van onze scheepstypen van zuiver vaderlandse origine. De afmetingen van dit jacht zijn: l.o.a. 7,00 meter, lengte waterlijn 6,10 meter, grootste breedte 2,72 meter, zeiloppervlak (met botterfok) 27,40 meter. Dit schip had een doorslaggevend succes: als vervolg hierop werd een serie van 10 Enkhuizer bollen gebouwd, waarvan één van de eerste - de toenmalige 'Anna Elisabeth', thans 'Bolle Bertha' - in 1966 in de haven van de Hiswa lag te pronken.
Over het succes van de 'Cadans' laten we Jan Kooijman zelf aan het woord:
"Ik herinner mij nog heel goed dat de romp niet overnaads maar gladboordig was gebouwd, wat een constant geklop van de tentoonstellingsbezoekers betekende. "Polyester?". "Nee: staal!". Ook hadden wij in de kuip tegen de achterplecht een teakhouten plank met de door Bert Stoop uit Dordrecht fraai gesneden spreuk: "Ik breng de verten naderbij". Het was een constant kijken in de kuip en een onophoudelijk herhalen van die spreuk "ik breng de verten naderbij - ik breng de ..... - ......". Na verloop van een paar dagen kon ik die spreuk niet meer horen! Maar goed, liet was een lief scheepje dat terecht veel belangstelling trok. Het schip had liet karakter van een bolletje van de hoge wal met ronde, boeierachtige lijnen en een minder hoge kop dan de bollen van de lage wal.
De accommodatie was verbluffend, de geringe afmetingen in aanmerking genomen. In het vooronder was een dubbele dwarskooi, daarachter een aparte toiletruimte met pomptoilet en er tegenover een hangkast. Vervolgens twee langsscheepse banken en tenslotte aan weerszijden van de kajuitingang een gootsteen- en een aanrechtkastje. De kuip was zelflozend met onder de kuipvloer een Albin twee-cylinder benzinemotor. Tegenwoordig zou die zeker vervangen worden door een klein dieseltje. Wat de kajuit betreft waren er twee versies, één met een doorgetrokken kajuit tot voorbij de mast en één met een kajuit die achter de mast bleef. Die laatste oplossing was stellig de fraaiste, al ging dat enigszins ten koste van de binnenruimte. 
Heel wat groter dan liet 7,00-meter-bolletje is de 7,35-meter-Enkhuizer bol. Meer lengte betekent meer breedte, meer hoogte en tenslotte aanzienlijk meer waterverplaatsing. De vorm van de 7,35-meter-bol wijkt in zoverre van de 7,00-meter af dat de spantlijn naar het vlak toe veel ronder is. Het scheepje nadert hiermee de vorm van een rond vaartuig en zou net zo goed als Lemster bolletje te boek kunnen staan.

De ijzeren Enkhuizer bol 'Breebanck'
De oorspronkelijke generatie Enkhuizer bollen is vrijwel uitgestorven. Van één exemplaar is gelukkig het nodige bekend: de 'Breebanck'. Daarom is er aan dit schip extra aandacht besteed in liet hoofdstuk over de historie van deze schepen, en wel op een overeenkomstige wijze als voor de stalen Enkhuizer bollen in het volgende hoofdstuk liet geval is: in de vorm van kronieken en een aantal kerngegevens van de bol.