Spring naar inhoud

Toegankelijkheid:

Kenmerk-beschrijvingen Westlanders

Algemeen

Tot in de jaren zestig verliep het transport in het Westland voor het grootste deel over het water. Veel tuinders woonden aan smalle paden en het wegennet in de streek was eenvoudig. Schepen waren dus belangrijk voor de handel. De ontwikkeling van de ‘westlander’ tot een handige tuindersschuit heeft decennialang veel aan de groei van de tuinbouw bijgedragen.

In de negentiende eeuw voeren beroepsschippers al op de zogeheten westlanders. Dit type platbodem kwam voor in Noord- en Zuid-Holland. Deze houten schuit was ontstaan bij de opkomst van de Westlandse glastuinbouw. Zo vervoerde men tuinbouwproducten, kolen, mest of zand. De schuiten voeren zelfs tot aan de Harwichboot in Hoek van Holland om aardappelen of fruit voor Engeland over te laden.
De tuinders in het Westland produceerden vanaf circa 1900 steeds meer groenten en fruit dankzij de bouw van druivenserres en kassen. Maar hoe breng je al je manden en kisten naar de veiling als je bedrijf alleen per fiets of kar te bereiken is? De tuinderijen tussen de Westlandse dorpen waren immers vaak gelegen aan paden langs ondiepe sloten en smalle vaarten met bruggetjes. Heel idyllisch, maar niet efficiënt. Daarom ontwikkelden Westlandse scheepmakers een smalle stalen schuit die ondiep in het water lag en een lage ‘kruipruimte’ van anderhalve meter had, zodat hij onder bruggetjes door kon varen. En, niet onbelangrijk, de schuit moest makkelijk hanteerbaar zijn. Een roef of een zeilmast was niet nodig. Deze kleinere versie van de al bestaande westlander werd hét vervoersmiddel van de tuinders. Deze zogeheten tuindersschuit of veilingschuit verzorgde jarenlang meer dan driekwart van de aanvoer bij de groenteveilingen. Tussen 1890 en 1960 zijn er vele honderden tuindersschuiten in het Westland gebouwd.

Er bestaat geen standaardmodel van de westlander. Elke scheepswerf bouwde schuiten naar eigen ontwerp, zodat er een grote diversiteit is ontstaan. De tuindersschuit onderscheidde zich wel. Het verschil met de van oudsher bekend westlander betrof vooral de grootte en het draagvermogen. Er paste maximaal acht ton lading in, terwijl schippers met hun westlander minimaal twaalf ton vervoerden. Een ander type, de Westlandse praam, was ook te groot voor het veilingvaren. Dit werkpaard onder de schuiten werd vooral gebruikt voor aanvoer van grondstoffen voor de tuinbouw, zoals mest, stookolie of potgrond. Of voor het vervoer vanaf de veiling door de kooplieden.

Scheepstype: Westlander

Inleiding

Vroeger was de Hollandse boot verspreid over het grootste deel van Nederland en werd door een brede laag van de bevolking voor beroepsdoeleinden gebruikt. Zo was hij in gebruik als schippersboot, werkboot, visboot, boereboot en marktschuit. De inrichting was altijd een beetje aangepast aan de bestemming, maar niet in die mate dat belangrijke uiterlijke verschillen daarvan het gevolg waren. Belangrijke onderlinge verschillen in vorm en constructie kwamen voort uit de plaats van herkomst, waar duidelijke afgescheiden typen zijn ontstaan. Drie van deze typen zijn in België goed bekend geweest. Het Zeelandse type, dan een variant uit Zeeuws-Vlaanderen en de Doesburger. Het Zeelandse en zeker het Zeeuwse type fungeerden als bijboot van de vissersvaartuigen uit het Delta-gebied.


De Tijdlijn van de Westlander

Selectie van alle Ronde en Platbodemjachten in het Nederlandsch Jachtregister 1924-1925

1924-1925

Uit alle schepen die genoemd staan in het Nederlandsch Jachtregister heeft Gerard ten Cate een selectie gemaakt van alle Ronde en Platbodemjachten die er in 1924-1925 in opgenomen waren. Het is een uniek overzicht omdat het een goed beeld geeft van onze vloot in die jaren.

Meer over "Selectie van alle Ronde en Platbodemjachten in het Nederlandsch Jachtregister 1924-1925"

Type beschrijving Westlander

1. Geschiedenis

De Westlander had zijn bakermat in het Westland en dit lange, smalle en lage schip was zeer geschikt om het transport aldaar te verzorgen. Minder bekend is dat de Westlander ook buiten het Westland zeer „in" was bij de schippers van het lokale en regionale vervoer. In het poldergebied dat ruwweg begrensd wordt door de lijn Leiden-Alphen a/d Rijn-Boskoop-Leidschendam verdienden talloze schippertjes vóór de Tweede Wereldoorlog en nog enige tijd daarna hun brood op een Westlander. Zelfs ver buiten zijn bakermat was dit scheepje in gebruik: zo lieten de steenfabrieken langs de Hollandse IJssel zich met Westlanders bevoorraden. .
Daarnaast moet nog onderscheiden worden de drukke vaart op de Zuid-Hollandse en ook wel Zeeuwse eilanden met de weinig bekende grote Westlanders door schippers die hun domicilie in een Westlands plaatsje hadden.

2. Beschrijving van de Westlander
3. Tuigage


Kenmerken van de Westlander

  1. De Westlander als werkschip
  2. De Westlander als jacht
  3. Algemene kenmerken
  4. Kenmerkende verhoudingen
  5. Verklaring in tekening

Publicaties over de Westlander in het Stamboekarchief

Boten in beeld


Bronnen

De bronnen die zijn gebruikt bij het beschrijven van de Boten

TitelAuteurUitgeverJaartal
    

Algemene bronnen met informatie over het scheepstype Zomp

TitelAuteurUitgeverJaar
    

Westlanders